جارێکي ديکه راگه ياندنه کان وا پيشانيان دا که وه ک بڵێي جيھان به خۆشي به ره وپێش ده ڕوات و ھيچ کێشه يه ک نييه. راپۆرته کاني رۆژھه ڵاتي ناوين به جاران پيشانيان داوه که جياخوازاني مارکسيست – لنينيستي کورد له تورکيا ھه وڵ ده ده ن تا ئايديۆلۆژي خۆيان په ره پێبده ن. په که که وه ک گرووپي (سندرۆلۆمينۆسۆ) له پرۆ و رێکخراوي رێگاي شۆڕش له تورکيا به مه به ستي دابين کردني کرده وه تێرۆريستيه کانيان پاره يه کي زۆر له ماده ھۆشبه ره کان به ده ست دێنن.

له ساڵي 1993 ناھيد منتسه وه زيري ناوخۆي تورکيا له راپۆرتێکدا باسي ئه وه ي کرد که ھێزه کاني ئاسايش له دژي قاچاخي ماده ھۆشبه ره کان له لايه ن په که که وه چالاکيه کي سه رکه وتووانه يان ئه نجام داوه. به وته ي ناوبراو له و ساڵه دا پۆليس 1054 کيلۆ ھێرۆئين و 2884 کيلۆ ماده ي خاوي مۆرفين و 23679 کيلۆ حه شيشيان له قاچاخچيه کاني په که که بينيوه ته وه و ده ستيان به سه رداگرتووه. به وته ي ئه م به رپرسه ي تورکيا ئه م رێکخراوه تێرۆريستيه له رێگاي قاچاخي ماده ھۆشبه ره کانه وه داھاتي خۆي دابين ده کات و له تورکياش ئه م ئيشه ده کات. ئه مه له کاتێکدايه که له کاتي ده ستپێکردني شه ڕي چه کداري په که که له ساڵي 1984 تائێستا ده يان ھه زار که س کوژراون.

سه رچاوه جۆراوجۆره کان له ئه نکارا ده ڵێن: له ھه شتاکانه وه تائێستا ئه م رێکخراوه شاراوه ي تێرۆريستي له ھه موو شوێنێک په ره ي سه ندووه و قاچاخي به شێکي گرنگي ئه ورووپاي به ده سته وه گرتووه. په که که له به رھه مھێناني ماده ھۆشبه ره کان و دابين کردني رێگاي قاچاخچيه کان و دابه ش کردني له نێو به کارھێنه رانيدا چالاکه. ھه ندێک سه رچاوه ي تورکيا ده ڵێن: تا %40 ماده ھۆشبه ره کان له خۆرھه ڵاتي ناوه ڕاست له ژێر کۆنترۆڵي په که که دايه.

ئه م سه رچاوه ويه شيمانه ده کات داھاتي په که که له فرۆشتني ماده ھۆشبه ره کان له ساڵێکدا له نێوان 300 بۆ 400 ميليۆن دۆلار بێت. پێشتر ئه م پاره يه ده خرايه سه رحسێبي بانکي عه بدۆڵائۆجالان له بانکه کاني سوئيس. به رپرساني پۆليس ده ڵێن کاتێک په که که له چۆمي به قاعي لۆبنان بوو ترياکي به رھه مھاتوويان به سێ رێگادا ھه نارده ي ئه ورووپا ده کرد. ماده ھۆشبه ره کان له رێگاي قبرس يۆنان ده گه يشته ئيتاليا و له درێژه دا بۆ ئسپانيا و ئه ڵمانيا ھه نارده ده کرا و يا خود له باشووري رۆژھه ڵاتي تورکياوه ده گوازرايه وه بۆ ئه سته نبۆل. له وێيه وه قاچاخچيه کورده کان و تورکه کان ده يانبرد بۆ بۆلگاريا و يۆنان و ئيتاليا و ئه ڵمانيا و ھۆله ند و بلژيک. رێگاي سێيه ميش له باکوري يۆگۆسلاڤياي پێشووه وه بوو که دواي ده سپێکردني شه ڕ له و وڵاته کرايه وه.

کارناسان ده ڵێن: ھه موو رێگاکان بێجگه رێگاي قبرس يا تورکيا بۆ ئيتاليا له رێگاي ئه سته نبوله وه يه که به ھاوکاري نێزيکي مافيا و ده زگا ھه واڵگريه کان و بزووتنه وه ي چه پي تورکيا ده کرێت.

ماده ھۆشبه ره کان له رێگاي باشووري رۆژھه ڵاته وه و به پشتيواني په که که ده گوازرێته وه . بارھه ڵگره کاني تورکيا ماده ھۆشبه ره کان به جێ ده که ن و ده يشارنه وه و بۆ ئه سته نبۆل و دواتر بۆ ئه ورووپا ده گوازرێته وه. زۆرترين ماده ي ھۆشبه ر به ره و ئه رووپاي رۆژئاوا به ڕێ ده کرێت که لووتکه ي به کارھێناني به ريتانيايه. سه رچاوه تورکيه کان ده ڵێن په که که ئه وه نده به شي خۆي زيادکردووه که له گه ڵ توڕه کۆنه کاني جێگيرله ئه رووپا رکابه ري ده کات. ده گوترێت په که که له ده وڵه تي سوريا يارمه تي وه رده گرێت و زۆرتريش له رێگاي ره فعه ت ئه سه د براي حافيزئه سه ده وه کراوه. له م رێگايه وه به شێکي زۆري کورداني سورياي بۆ لاي خۆي راکێشا. ميدياکاني تورکيا ژماره يه کي زۆر راپۆرتيان له باره ي قاچاخي ماده ھۆشبه ره کانه وه له لايه ن په که که وه بڵاوکردووته وه که نموونه يه کي به رچاوي ده ستبه سه رداگرتني 100 کيلۆ ھێرۆئيني شاراوه له بارھه ڵگرێکدا له ساڵي 1989 له ميلاني ئيتاليا بوو که نازم کلۆ داني پێدانا ھي په که که يه. له نموونه يه کي ديکه دا وه حيه دين کاراکجي ئه ندامي پێشووي په که که له ساڵي 1987 که دواتر له ساڵي 1989 له ده ره وه په روه رده ي بينيبوو له ساڵي 1991 به دوکيلۆ و نيو ھێرۆئين له ئه ڵمانيا ده ستگيرکرا. ناوبراو له پاسێک له ئامه ديش ميني دانابوو که به ھۆي ته قينيه وه دوو که س بريندارببوون.

په که که بێجگه له ماده ھۆشبه ره کان باجيش ده گرێت و له ئه رووپا ئيشي کوشتنيش ده کات. له ساڵي 1994 به رپرساني سوئيس چه ند ئه ندامي په که که يان ده ستگيرکرد که باجيان گرتبوو و کورده کانيان تۆقاندبوو و ھه ڕه شه يان لێکردبوون و لێيان دابوون. لاني که م دوو نموونه کوشتن له سوئيس له لايه ن په که که وه بووه و له ساڵي 1994 بيست کوردي په يوه نديدار له گه ڵ په که که له م وڵاته ده رکران.

نووسه ر: ھانس ئشميت

سه رچاوه: http://www.int-review.org/

 

 

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


قالب وردپرسدانلود رایگان قالب وردپرسپوسته خبری ایرانیقالب مجله خبریطراحی سایتپوسته وردپرسکلکسیون طراحی