نووسه‌ر: باراک به‌رفي

 

دۆناڵدتره مپ زۆرێک له به رنامه و کرده وه کاني سه رۆک کۆماري پێشووي تێکدا. يه کێک له و بابه تانه گۆڕانکاري پرسي سوريا بوو. تره مپ قه ولي دابوو بۆ شکست داني داعش له گه ڵ سوريا و رووسيا ھاوکاري بکات و له م نێوه نده دا ته نيا بژاره که له وانه ي بيسڕێته وه له به رنامه ي کاري لاداني په که که و باڵه زۆره کاني له سوريايه. ھه رچه ند ھاوپه يماني دڵنيان بۆ شه ڕ له دژي تێرۆريستان به ڵام کاتيان به سه ر چووه.

 

باگره وه ند

باڵي سياسي په که که له سوريا ناسراو به په يه ده يه که مين گرووپێک بوو که پێشي له نێزيک بووني داعش گرت بۆ رۆژھه ڵاتي فورات. ئه مريکا به چاوێکي پۆزه تيڤه وه چاوي لێده کات به ڵام به  حسێب تا به ره و سه ربه خۆيي نه ڕوات چونکه ئه مه زيان به په يوه ندي نێوان واشنگتۆن و ئه نکارا ده گه ينێت. په يه ده باڵێک له گرووپي تێرۆريستي په که که. ئۆباما به رنامه ي پڕچه ک کردني په که که ي واژۆ کردبوو و يه په گه وه ک باڵي سه ربازي په که که له سوريا له ئه نجامدا له قه واره ي ھێزه کاني سورياي دێمۆکراتيک خۆي نوان. راوێژکاراني ئه مريکي به مه به ستي په روه رده ي ھێزه کاني سورياي دێمۆکرات رۆيشتنه باکووري سوريا. سه ره ڕاي بۆچووني پۆزه تيڤي ئۆباما له باره ي په يه ده وه به رده وام بۆچوونه گشتيه کان له ئه مريکا له باره ي ئه م گرووپه وه خراپ بوو. پێنتاگۆن خوازياري يارمه تيدايني کوردانه به ڵام رێکخراوي CIA خوازياري پاڵپشتي عاره بانه. ئه و گرووپانه که پاڵپشتي کراون به جاران له باکووري سوريا له دژي يه ک وه ستانه ته وه. ئه نداماني سه ره کي کۆنگره ي ئه مريکا وه ک سن ليندسي گراھام ھه ميشه  دژي په يه ده يه چونکه ئه وه به ھۆکاري زيان گه يشتن به په يوه ندي له گه ڵ تورکيا ده زانێت.

 

گرووپێک که ئامرازه

تورکيا ھه ميشه به بۆنه ي په يوه ندي په يه ده له گه ڵ په که که دژي بووه. کاتێک ھێزه کاني ده وڵه تي سوريا له ژوئيه ي ساڵي 2012 کۆنترۆڵي ناوچه کوردنشينه کاني دا به په يه ده ره جه ب ته يب ئه ردۆغان سه روک وه زيراني ئه و کاته تورکيا سوێندي خوارد که رێگا نه دات گرووپێکي تێرۆريستي له باکووري سوريا سه قامگير ببێت و ببێته ھه ڕه شه بۆ تورکيا. تورکيا ده ترسێت په يه ده رێگا بکاته وه تا په که که به ره يه کي نوێ له سنووي باشووري تورکيا بکاته وه. ھه روه ھا باسي ئه وه ش ده که ن که په يه ده بۆ په که که چه ک ده نێرێت. بۆيه ئانکارا چالاکي قه ڵخاني فوراتي ده ستپێکرد تا سنوور به ته واوه تي نه که وێته ژێر چاودێري په يه ده وه.

 

تورکيا بێ ره زامه ندي رووسيا نه يده تواني بڕواته نێو خاکي سوريا چونکه دواي که وتنه خواره وه ي فڕۆکه رووسيه که لالايه ن تورکياوه په يوه نديه کانيان خراپ ببوو و ده وڵتي ناوه نديش پاڵپشتي کورداني باکوري سورياي ده کرد. رووسه کان به پاڵپشتي زاره کي له کوردان کرديانيان به ئامرازي ده ستيان تا له دژي تورکيا به کاريان بێنن. ئه وڕۆکه تورکيا ئێران و رووسيا سه رکه وتوون. تورکيا و رووسيا به م کرده وه يه به ھێزتر خۆيان نواند له سوريادا و به مجۆره ئه مريکا و ئه ورووپا و رێکخراوي نێوده وڵه تي دوورخرايه وه. رووسيا سووره له سه ر کۆتايي ھێنان به شه ڕ. نابێت کورده کان پێيان ناخۆش بێت ئه گه ر له پڕێکدا به رانبه ر مه ترسي بوونه وه و ده وڵه تي ناوه ندي بۆي گرنگ نه بێت که له ناو ده چن چوونکه ئه نجامي کرده وه کاني خۆيانه. به شار ئه سه د به م بۆنه وه کۆنترۆڵي ناوچه کوردنشينه کاني دايه ده ست په يه ده چونکه ئه م گرووپه له ئاستي نێوده وڵه تيدا گۆشه گير کراوه. پێشکه وتني کوردان له سايه ي يارمه تيه کاني ده وڵه تي ناوه نديه وه بوو. په يه ده ھه رگيز بێ يارمه تي ده ميشق نه يده تواني ناوچه گه مارۆدراوه که ي عه فرين يا شێخ مه قسوود له حه له ب له ژێر کۆنترۆڵي شۆڕشيه کان ده ربێنێت و رزگاري بکات. ده وڵت بۆ ناوچه ژێرکۆنترۆڵه کاي په يه ده کاره با و که ره سته ي ئه ندازياري و ته کنيکي پێويستي دابين کرد به ڵام کورده کان ته نيا ئامراز بوون و ته نانه ت له وانه يه که رووسه کانيش له دژي تورکيا و سوريا که ڵکيان لێوه ربگرن. ئارمانجي سوريا له يارمه تيدايني په يه ده شه ڕ له گه ڵ داعش بوو.

 

به له به چاوگرتني ئه وه ي که تره مپ ده يه وه ێ له قه يراني سوريا ده ربچێت له وانه ي پشتيواني ئاگربه س که تورکيا و رووسيا باسي ده که ن و گفتگوه کاني ئاشتي بکات. چونکه به رنامه ي پشتيواني په يه ده له لايه ن ئۆباماوه که وته به رباس بۆيه تره مپ زۆر به ئاساني ده توانێت بکشێته وه چونکه پێي وايه ناتوانێت به رژه وه نديه کاني ئه مريکا دابين بکات. په يه ده له کاتێکدا که کۆنترۆڵي ره قاي به نێوي خۆي ته واو کرد که 13 ھه زار شه رڤاني عاره بيش به شداربوون و ئه م گرووپه سيستمي ديپلۆماسي نێوده وڵه تي نييه. سه رکرده کانيان ئاماده نين له دژي په که که ھه ڵوێست بگرن. تره مپ له باره ي سوريا سياسه تێکي بێ په يه ده ده گرێته پێش. په يه ده له لايه ن زلھێزه کانه وه په راوێز خرا چونکه گرنگي کوردان له شه ڕي له دژ داعش رۆژ به رۆژ په راوێز ده خرێت.

 

سه رچاوه: ماڵپه ڕي ده زگاي بيکێر بۆ رۆژھه ڵاتي ناوين و ھاوکاري لێکۆڵينه وه ي ناوه ندي ئه مريکاي نوێ bakerinstitute

 

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


قالب وردپرسدانلود رایگان قالب وردپرسپوسته خبری ایرانیقالب مجله خبریطراحی سایتپوسته وردپرسکلکسیون طراحی