پێشلکاري مافي مرۆڤ

به کارھێناني ته مه ن خوار له بواره جياوازه کاندا که له به شه کاني پێشوو باس کرا بريتيه له پێشلکاري ياسا نێوده وڵه تيه کان و ھه روه ھا ئه و بڕيارانه ي که بۆ يه په گه بۆ خۆشي پابه نديانه. به کارھێناني که ساني ژێر 18 ساڵ نموونه يه کي به رچاوي پێشلکاري ياساي سه ربازبگيري زۆره ملێ له ياساي باس کراو له مباره يه دايه که له لايه ن ئه نجومه ني ياساداناني سيستمي خۆسه ري په سه ندي کردووه که تێدا ته مه ني 18 ساڵ دياري کراوه.

زياتر له مانه رۆژي 14 دێسه مبه ري 2013 فه رمانده ي گشتي يه په گه ده ستووري دا و وتي به کارھێناني که ساني ژێر 18 ساڵ قه ده خه يه و ھه ڕه شه ي له و که سانه کرد که ئه م ياسايه پێشل ده که ن. (11). راشکاوانه دياره ئه م ده ستووره کرداري نه کراوه. نموونه کاني سه ره وه پيشان ده دات که ئه و بڕياره ي که به مه به ستي پاراستني منداڵان له شه ڕ و پێکدادان له لايه ن به يانيه ي ژنڤه وه بۆ رێکخراوه کاني ده ره وه ي ده وڵه ت ده ستي پێکرد و يه په گه و سيستمه که ي له 5ي ژوئيه ي 2014 واژۆيان کرد به ڵام له کرده وه دا شتي وا رووي نه دا. ئه م ياسايا ده ڵێت نابێت منداڵاني خوار 18 ساڵ له شه ڕدا به کاربھێندرێن و ده بێت له پێکدادانه چه کداريه کاندا بپارێزرێن (12). بێجگه ئه مانه به کارھێناني منداڵاني ژێر 15 ساڵ و بردنيان بۆ شه ڕ پێشلکاري ماده ي 38 به يانيه ي رێکخراوي نێوده وڵه تي له باره ي مافي منداڵاندايه له 20 نۆڤه مبه ري 1989 په سه ندکراوه . به شه کاني دووه م و سێيه مي وه ھا ده ڵێت:

ماده ي 2: لايه نه ده وڵه تيه کان پێويسته ھه موو کارێک بکه ن بۆ ئه وه ي گاره نتي بدرێت که که ساني خوار 15 ساڵ راسته وخۆ له شه ڕه کاندا به شدار نه کرێن.

ماده ي 3: لايه نه ده وڵه تيه کان پێويسته له به کارھێناني که ساني ژێر 15 ساڵ پارێز بکه ن له ھێزه چه کداريه کاندا. له نێوان ئه وانه ي که بوونه ته 15 ساڵ به ڵام نه بوونه ته 18 ساڵ ده وڵه ت ده بێت تێبکۆشتێت که سه ره تا گه وره کان له پێشه وه دابنێت.

په يماني رۆم بۆ دادگايي نێوده وڵه تي پۆليسي به کارھێناني يا ناونووسيني منداڵاني ژێر 15 ساڵ له ھێزه چه کداريه کاندا و به کارھێنانيان له چالاکيه دوژمنکاريه کاندا وه ک تاواني شه ڕ ناودێر کردووه. بێجگه ئه وه به کارھێناني که ساني خوار 18 ساڵ و به پێچه وانه ي ويستي دايک و باوکيان پێشلکاري ئه م ترۆژۆکۆله ي کنوانسيۆني رێکخراوي مافي منداڵانه . ئه م پرۆتۆکۆله لێکۆڵينه وه له دۆخي منداڵان له پێکدادان و شه ڕه کاندا ده کات. ماده ي 3 ده ڵێت:

ماده ي 1: لايه نه ده وڵه تيه کان لاني که م ته مه ني ئه ندامبووني خۆبه خشانه له ھێزه چه کداريه کان نه ته وه يي له سه ربنه ماي نموونه باس کراوه کاني له ماده ي 38 به شي 3ي کنوانسيۆني مافي مرۆڤي منداڵان زياد ده که ن و پێوه ري ئه و ماده ي له به رچاو ده گرن و پێويسته به فه رمي په سه ندبکه ن به گوێره ي کنوانسيۆن که ساني ژێر 18 ساڵ پێويستيان به پاراستن ھه يه.

ھه ر ئه و ماده يه ئه مانه ي خۆاره وه بۆ ئه م ئيشه دياري ده کات:

ماده ي 3: ئه و ده وڵه تانه ي که ئه ندامي خوار 18 ساڵ وه رده گرن ده بێت ئه م گاره نتيانه ي خواره وه بده ن:

  • ئه م ئه ندامه به ته واوه تي بۆ خۆي بێت.
  • به ره زامه ندي دايک و باوکي ھاتبێته خزمه تي چه کداري
  • ئه م که سانه له ئه رکه گرێدراوه کاني چه کداري ئاگادار بن.
  • پيش وه رگرتني به ڵگه ي سه لمێنه ري راسته قينه ي ته مه نيان ھه بێت.

زۆربه ي خاڵه ده ستنيانکراوه کان له سه ره وه به تايبه ت ژماره ي زۆري که ساني ته مه ن خوار له بنکه کاني په روه رده ي په که که و يه په گه له ھه رێمي کوردستان راشکاوانه ئه مه مان پێ ده ڵێت که ئه م بابه ته نه يه ک ودووان و له خۆه نه بووه . ناسينه وه ي 149 که س که په يه ده کردوونيه به ئه ندام دواي واژۆ کردنه که له 2014 (13) بۆ خۆي دلۆپێکه له ده رياي پێشلکاري.

له خراپترين حاڵتدا تاکتيکێکي له رێ ده رکردن ھه يه که رێگا ده دات په يه ده تا به کارھێناني ئه م منداڵانه درێژه پێبدات. رێکخراوي چاودێري کورد پێي وايه که يه په گه له سه ر تواناي سه ربازه منداڵه کاني وه ستاوه. فريو داني ھه رزه کاران ئاسانتره له فريوداني گه وره پياوان به تايبه ت ئه گه ر پێيان بگوترێت ئه مه  کرده وه يه کي قاره مانانه يه.

له باره ي ژنان و کچاني گه نج له باره ي ماڵباته کلاسيکه کان و باوک سالاره کانيش ده بێت بگوترێت ئه ندامبوون له يه په ژه  (باڵي ژناني په که که له سوريا) جۆرێک له ئازادي ناوبانگي ده رکردووه که به خه ياڵي خۆيان له نێو ماڵباته کلاسيکه کاندا ناتوانن به ده ستي بێنن. منداڵان و ھه رزه کاران ناتوانن له به رانبه ر ئه يديۆلۆژي باڵي سياسي په که که له سوريا ناسراو به په يه ده ئه وه نده ي گه وره کان خۆڕاگري بکه ن. ئه وان مێشکێکي بچووکتريان ھه يه. ئه و گه نجان له بنکه کاني په يه ده و په که که گه وره ده بن زۆربه يان دواتر ده بنه کادێري سه ره کي. ئه وانه ناتوانن ده ڤلي کۆمه ڵکا ببنه وه و نه خوێنده وارن. به کارھێناني که ساني ته مه ن خوار وه ک که ره سته يه که بۆ ئه وه ي بۆ به په روه رده ي کاديراني وه فادار به کاردێنيت.

ئارمانجي کۆتايي

به رخۆدانه پرژ و بڵاوه کان له ناوچه کوردنشينه کاني سوريا به تايبه ت له دژي به کارھێناني منداڵان درێژه ي ھه يه . رۆژي 14 ئۆکتۆبه ري 2014 چوار چالاکي ژن رێگاي سه ره کي شاري ئامودايان داخست. ئه وان چه ند وێنه يه کيان به ده سته وه بوو که خوازياري ئازادي گه نجانێک بوون که رۆژي 11 ئۆکتۆبه ري 2014 به زۆر کرابوون به ئه ندامي په که که (14). رۆژي 17ي ئۆکتۆبه ري 2014 سي بۆ 50 ژن ھه ر له و شاره له دژي ئه ندمبووني زۆره ملێ خۆپيشاندانيان کرد (15). ھه روه ھا له 27ي ديسه مبه ري 2014 کۆميته ي ناوچه يي ئه نجوومه ني نه ته وه يي کورد (ENKS) له ئاموودا خۆپيشاندانێکيان له دژي ئه ندام وه رگرتني زۆره ملي رێکخست که تێدا سياسه توان و چالاکيش ھه بوون. ئه م خۆپيشاندانه له وڵامي رفاندني حه مرين حسێن قوتابي 15 ساڵه بوو. له يه کێک له نووسراوه کاندا نووسرابوو: داعش ژنه کانمان و په يه ده ش منداڵه کانمان ده دزن(16). له کاتێکدا که ENKS له م ماڵباتانه پشتيواني ده کرد. رۆژي 18ي ژانڤيه ي 2015 له ناوچه که پێکدادان له نێوان په يه ده  و پياواني ده وڵه ته  رووي دا (17). سه ره ڕاي ئه مه ماڵباتي حه مرين له گه ڵ چه ند چالاک ھاتنه سه رشه قام. ئه وان پێشتر راشکاوانه خوازياري گه ڕانه وه ي کچه که يان بێ پشتيواني پارته کورديه کان بوون. (18). زۆرێک له ماڵباته کان ئه و رۆژه بێده نگيان ھه ڵبژارد.

چاودێري کورد ئاگايه که له چه ندين نموونه دا بابه ته که ئاشکرا نه بوو چوونکه ماڵباتي قوربانيه کان ئه م ئيشه يان نه کرد. ئه وان ھه ڵبه ت بێ ئاکام ھيواداربوون بۆ گه ڕانه وه ي منداڵه کانيان له گه ڵ يه په گه گفتگۆ بکه ن و ئه گه ر بابه ته که يان ده درکان ئه وه شانسي گه ڕانه وه ي منداڵه کانيان ده سووتا. پێشتر له ژانڤيه ي 2014ش راپۆرتي سه رۆکي گشتي رێکخراوي نێوده وڵه تي له باره ي منداڵان له ناوچه کاني شه ڕ به نێوي يه په گه وه ئاماژه ي کردبوو که له م منداڵانه که ڵکي نابه جێ وه رده گێردرێت. (19).

چاودێري کورديش وه ک رێکخراوێکي مافي مرۆڤ به شێوازي جياواز لێکۆڵينه وه ي له پرسي منداڵاني سه رباز له ژوئه ني 2014دا کردووه. به ڵام راي گشتي وڵاتاني رۆژئاوا ھێشتاش پرسي منداڵاني سه رباز له په که که و يه په گه وه ک پرسێکي رژدي پێشلکاري مافي مرۆڤ له به رچاو ناگرن ئه مه له کاتێکدايه که لاني که م له کاتي شه ڕ له گه ڵ داعش له کوباني نێوي ئه م گرووپه له ميدياکاني رۆژئاوادا ھه يه .

زۆرێک له ميديا و نوێنه ري پارته سياسيه کان و نه ته نيا پارته چه پگه راکان بانگه شه ي په که که و په يه ده له رۆژئاوا ده که ن بێ ھيچ ره خنه يه ک واتا له وێ که خه بات ده که ن يا خود له سوريا به قسه ي خۆيان که شێکي وه ک يه کيان بۆ ژن و پياو ئافراندووه. ئه م راپۆرته پيشان ده دات که بێگۆمان راستيه کان شتێکي ديکه ن. به ڵام ئه گه ر وڵاتاني رۆژئاوايي گوێ به م بابه تانه بده ن ئه وه  سياسه تيان له باره ي يه په گه وه ده گوڕدرێت. رۆژي 16ي نيساني 2015 دجله محه مه د نوێنه ري ژن له کۆميته ي پاراستني ناوچه يي عه فرين گرێدراوي په که که رايگه ياند که ئه نجوومه ني ياسادانان رۆژي 7ي نيسان ياساي سه ربازي زۆره ملێ په سه ندکردووه. بۆيه گه نجاني عه فرين ناچارکران بڕۆنه سه ربازي زۆره ملێ. (21)

سه رچاوه: ماڵپه ڕي چاودێري مافي مرۆڤي کورد له سوريا ناسراو به kurdwatch

رێفرێنسه کان:

 

۱۱ – »Circular issued by the Gen-eral Command ofYPG«, Decem-ber14,2013, http://theirwords.org/media/transfer/doc/ypg_order_en-b21b6149ccdeeb42de6c53ea83275b05.pdf>

۱۲ – Geneva Call, July7,2014, »Syria: Kurdish armed forces demobilize 149child soldiers«,<http://www.genevacall.org/syria-kurdish-armed-forces-demobilize-149-child-soldiers

 

۱۳ – Geneva Call, July7,2014, »Syria: Kurdish armed forcesdemobilize 149child soldiers«,http://www.genevacall.org/syria-kurdish-armed-forces-demobilize-149-child-soldiers

 

۱۴ – KurdWatch, October20,2014, »ʿAmudah: Female activists pro-test against forcible recruit-ment«,http://kurdwatch.org/index.php?aid=3251&z=en

 

۱۵ – KurdWatch, October28,2014, »ʿAmudah: Demonstra-tion against forcible recruit-ment«, http://kurdwatch.org/index.php?aid=3258&z=en>; see also KurdWatch, January,302015, »Al-Qamishli: Kurdish National Council once again cancels dem-onstration against forcible recruit-ment«, http://kurdwatch.org/index.php?aid=3338&z=en

 

۱۶ – KurdWatch, December31,2014, »ʿAmudah: Demonstration against forcible recruitment of mi-nors«, http://kurdwatch.org/index.php?aid=3312&z=en

 

۱۷ – KurdWatch, January25,2015, »ʿAmudah: Another demonstra-tion against forcible recruit-ment«, http://kurdwatch.org/index.php?aid=3333&z=en

 

۱۸ – KurdWatch,December31,2014, »ʿAmudah: Another minor re-cruited by PYD against parents’ will«, http://kurdwatch.org/index.php?aid=3311&z=en

 

۱۹ – See United Nations Secu-rity Council, January27,2014, »Report of the Secretary-General on hildren and armed conflict in the Syrian Arab Republic«,<http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=S/2014/31>

 

۲۰ – See Human Rights Watch2014,»Under Kurdish rule: Abuses in PYD-run enclaves of Syria«,

<http://www.hrw.org/sites/default/files/reports/syria0614_kurds_ForUpload.pdf>, pp.38–۴۳

 

۲۱ – See ANHAHawar NewsAgency, May16,2015, »Self-defense law implemented also in Efrîn«, http://en.hawarnews.com/self-defense-law-implemented-also in-efrin>

سه‌ربازي زۆره‌ملێ و که‌ڵک وه‌رگرتن له‌منداڵاني سه‌رباز له‌لايه‌ن په‌که‌که‌وه له‌سوريا (به‌شي چواره‌م)

 

 

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


قالب وردپرسدانلود رایگان قالب وردپرسپوسته خبری ایرانیقالب مجله خبریطراحی سایتپوسته وردپرسکلکسیون طراحی