دۆکتۆر سه دات لاچينر مامۆستاي زانکۆي چاناک کالا له تورکيا و لێکۆڵێنه ري نێوده وڵه تي و ستراتژيک (USAK)له بابه تێکدا له ژێر ناونيشاني منداڵاني تێرۆريست له‌نێو په‌که‌که‌دا له سه ر ديارده ي منداڵاني سه رباز له نێو په که که دا ورد بووته وه که وه رگێڕانه که ي له خواره وه ھاتووه.

 

ژماره ي منداڵانێک که به زانابوون له لايه ن په که که وه له ساڵي 1984ه وه کوژراون 300 که سن. له راستيدا ده توانين ژماره ي منداڵانێک که به رد و مۆلۆتۆفيشيان ھاوێشتووه به ژماره زياد بکه ين. ده وڵه تي تورکيا ھه وڵ ده دات که له رێگاي جوراوجۆره وه پێش له قوربان بوني ئه م منداڵانه بگرێت به ڵام په که که ھانيان ده دات که به رد و مۆلۆتۆف به ھاوێژن. له نموونه يه کدا ئه فسه رێکي پۆليس ھه وڵي ده دا تا منداڵێک ھان بدات که بۆمبه نه ته قێنێته وه به ڵام ته قانديه وه و ده ستي پۆليسه که ش زاماربوو.

 

ده زانين زياتر له %90 ئه نداماني په که که له شاخ منداڵن. ھه زاران منداڵي نێوان 12 بۆ 18 ساڵانيان به چه ک کردووه. وتووێژي ئه رت ئۆغڵوو ماوي ئۆغڵو رۆژنامه نووس له قه نديل نموونه يه کي به رچاو له به ڵگه کاني به مجۆره يه. ئه م رۆژنامه نووسه ده ڵێت: زۆرتريان ھه رزه کارن. وێنه کان که له وێ گيراون ئه مه ده سه لمێنن. منداڵانێک که له ته مه ني دواناوه ندي يا سه ره تايين چه کيان به ده سته وه يه. وه ک گاڵته جاڕي ئه م منداڵانه پارێزه ري پيره مێردێکي 60 ساڵه واته موراد کارايلان بوون و ئه مه بۆ سه رکرده کاني ديکه ي گرووپيش وه ھا بوو. سه رکرده کان ته ندرووستن و ھيچ کات بريندار نه بوون له کاتێکدا که ھه زاران منداڵ له پێکدادانه کاندا گيانيان به خت کردووه. منداڵاني چه کدار له شاخ ته مه نيان کورته و زۆرتريان پێش 25 ساڵي ده کوژرێن.

 

يه که م شت که سه ره نج راده کێشێت له بنکه کاني په که که منداڵاني تێرۆريستن. ماتيومه ک ئه لستر په يامنێري نيويۆرک تايمز له ساڵي 2006 له بنکه کاني په که که ي بيني و لێدوانه کاني وه ک ماوي ئۆغڵو بوو. ده يگووت: کچاني نێو په که که 15 ساڵان بوون و زيلاني 15 ساڵه ئه وه نده گه وره نه ببووکه پڕي يۆنيفۆرمه که بێت به ڵام کڵاشينکۆفي به ده سته وه بوو و بۆ ئه وه ي بڕوات له گه ڵ تورکيا شه ڕ بکات.

 

ئه م گۆڤاره که له واشنگتۆن چاپ ده کرێت ده نووسێت: له ساڵي 1998 وا ده زانرا که 3 ھه زار منداڵ له نێو په که که دا ھه بن و زياتر له %10 کچ بن. راپۆرته کان پيشانيان دا په که که له ساڵي 1994 ه وه له منداڵان له شه ڕدا که ڵک وه رده گرێت و ته نانه ت تاقمێکي به نێوي (تابووري زارۆکێن شه ھيد عه گيد) دامه زراندووه. به گوێره ي نووسينه کاني سينگر لاني که م 300 که س له م 3 ھه زارکه سه کچن و ته مه ني 7 ساڵانيشي لێيه.(P.W. Singer, Children at War,

University of California, s. 19).  رۆژنامه ي برليگنسکێ تيدنێ له دانيمارک ده نوسێت: منداڵان له بنه که کانن و ئه مه پێشلکاري مافي منداڵانه. دواي ئه مه بوو که يۆنيسڤ لێکۆڵينه وه يه کي ده ست پێکرد.

 

په که که منداڵان بۆ کرده وه تێرۆريستيه کان ئاماده ده کات

 

که سێک به نێوي زولکوف ک که له ئانووري به لژيک ده ژيت چووه لاي پۆليس و وتي کوڕێکي 15 ساڵان له لايه ن په که که وه دزاوه و سێ مانگه بێ سه روشوێنه. به رپرساني زانيان که کوڕه که ھه نێردراوه بۆ باکووري ئێراق و پێش ئه وه  په روه رده ي ئايديۆلۆژيکي بينيوه واته شوشتنه وه ي مێشکي بۆ کراوه و دواته بۆ په روه رده ي سه ربازي ره وانه ي ئێراق کراوه. ئه م باوکه بێ ھيوا بوو چونکه ده يزاني پۆليس ھيچي پێ ناکرێت.

 

به گوێره ي راپۆرته کاني رێکخراوي نێوده وڵه تي ئه مه ته نيا قوربانيه کاني په که که نين. ماڵباتي زۆر قورباني بوون. بۆيه به گوێره ي راپۆرته کان نه ته نيا ماڵباته کورده کان به ڵکوو ھه ندێک ماڵباتي ئه ڵمانيش ده ڵێن په که که منداڵه کانياني رفاندووه. به رپرسان ده ڵێن له م منداڵه رفێندراوانه نه ته نيا له کرده وه تێرۆريستيه کان به ڵکوو بۆ کاوڵ کردن و باج گرتن و گواستنه وه ي ماده ھۆشبه ره کان که ڵک وه رده گرن.

 

پاتريک دوکوستر قائم مه قامي بروکسل ده ڵێت: گه نجان به زۆر ده گوازنه وه بۆ بنکه کاني په که که له باکووري ئێراق. سينگريش ده ڵێت: منداڵاني کورد سه ره تا ده ربازي بنکه ي سويد ده کرێن و دواتر له لايه ن تێرۆريستان په که که وه وه ک ئه ندام ده گوزرێنه وه بۆ باکووري ئێراق. له 15ي ئاداري 2006 رۆژنامه ي سوئي ئس.و.د نووسي: ھه رزه کارني نێوان 15 بۆ 18 ساڵ له ئه ورووپا درفێنرێن و له لايه ن په که که وه ره وانه ي باکووري ئێراق ده کرێن. ئه مانه تووشي ئازاري سێکسي و ئه شکه نجه ش ده بنه وه.

 

به ڵگه ي ديکه ش ھه يه. کاتێک له نێو ئه نته رنێت ئه و ھه موو نموونه يه ھه يه چيتر پێويست به ھێنانه وه ي به ڵگه نييه. ئه گه ر سه رداني يۆتيۆپ بکه يت گه ريلاکاني په که که ده بينيت و به جواني دياره که چه ند منداڵن و چه کدارن. ئيشي سه ره کي په که که خواره وه ي 18 ساڵه. بينينه وه ي که ساني سه رووي 30 ساڵ له نێو ئه م گرووپه دا دژواره. به ڵام کاديراني سه رکرده نێوان 50 بۆ 60 ساڵ ته مه نيانه.

 

ده گوترێت له تورکيا 20 مێليۆن کورد ھه يه. ئه گه ر په که که به بۆنه ي مافي کوردانه وه له شاخه بۆ ته نيا منداڵه کان بۆ مافي 20 ميليۆن کورد شه ڕ ده که ن؟ ئايا ئه مه نائاسايي نييه؟ ده بێت چه ندين منداڵ بکوژرێن تا گياني سه رکرده 60 ساڵه که ي په که که بپارێزرێت؟ ئايا ده کرێت که سێک ئه وه نده گه نده ڵه و پيس بێت که خۆي له پشته وه ي منداڵان بشارێته وه؟ ديار په که که نه ته نيا له تورکيا و ناوچه که به ڵکوو منداڵانيشان به ره و ھه ڵدێر ده بات. ئه گه ر په که که به ڕاستي بۆ ئاسايشي گه لي کوردي ده کات ده بێت ته نانه ت به بۆنه ي ئه م منداڵانه شه وه بوو له گه ڵ چه ک ماڵئاوايي بکات.

 

سه رچاوه: http://www.ataa.org

 

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


قالب وردپرسدانلود رایگان قالب وردپرسپوسته خبری ایرانیقالب مجله خبریطراحی سایتپوسته وردپرسکلکسیون طراحی