ئاماژه:

سارا عابد نووسه ر و لێکۆڵێنه ر له بابه تێکيدا که بۆ (مينت پرێس)ي نووسيوه باسي ھه ندێک له لايه نه کورديه کان له سه رانسه ري مێژوو ده کات که چۆن بۆنه ته دارده ستي زلھێزه کان بۆ ئه وه ي له خۆرھه ڵاتي ناوه ڕاستدا ئاژاوه بنێنه وه. نموونه کاني ئه م شرۆڤه يه شۆڕشي کورده کان له 1960 تا پێکدادانه کاني ئه م دوايانه له سوريادا له خۆ ده گرێت.

ھێزه رۆژئاوايه کاني له پرسي نه بووني ده وڵه تي کوردي وه ک که ره سته به مه به ستي نانه وه ي دووبه ره کي و نائه من کردن و چاودێري ئێراق و سوريا که ڵک وه رده گرن. له وشوێنه ي که داگيرکاري نه وت و گاز قووڵترده بێته وه. ھاوپه يماني به سه رۆکايه تي ئه مريکا له دژي داعش له کورداني سوريه که ڵک وه رده گرێت تا بگاته ئارمانجه خراپه کاني له سوريا. ئه م وڵاته له کۆنترۆڵي ئه سه ددايه که به شێوازێکي ديمۆکراتيک ھه ڵبژێردراوه. واشنگتۆن سه رقاڵي نانه وه ي دووبه ره کي و جياوازي خێڵ له و وڵاته که پێش ده ستێوه ردانه کاني ئه مريکا ھيچ يه ک له م کێشانه بوونيان نه بوو. ھه ڵبه ت زۆرێک له کارناسان و ھاوڵاتياني کورد ئه م بابه ته ره ت ده که نه وه که دارده ستي لايه ناني ديکه بن.

ساڵح موسلم سه رۆکي باڵي سوري په که که (په يه ده) له وڵامي پرسيارێک که کۆڵه که ي ئه م ئۆتۆنۆميه که ئه مريکا پشتيواني لێده کات له رووي سنووريه وه ده گاته کوێ ده ڵێت: گه ره نتي ئێمه گه ره نتي مێشکمان. گرێدراوي ئه وه يه که تا چ ئاستێک خه ڵکي ئێمه په روه رده کرابن ورێکخرابن. ئه گه ر پاراستني نرخ و ھزري خۆيان بکه ن له وکاته دا زلھێزه کان ناتوانن وه ک دارده ست به کارمان بێنن.

له وانه ي که سێک ئه وه نده ي کورد له سه رده مي پێشکه وتوودا له مێشکي رۆژئاوادا به مجۆره رۆمانسيه باسيان لێوه نه کراوه. له ژێرناوي (شه ڕواناني ئازادي) که له دواي خاکي خۆيانن که لێيان زه وت کراوه  و ئه م خه ڵکه به رده وام له لايه ن وڵاتاني ديکه و ئمپراتووريه کان وه ک دارده ست که ڵکيان لێوه رگيراوه و ھيچ کات بۆ خۆي تێنه کۆشاوه. واته به رده وام ئيشي بۆ لايه ني ديکه کردووه. ئه وڕۆ ناتۆ و ئيسرائيل له پێناو ئارمانجه داگيرکاريه نوێيه که ي خۆيان که ڵک له کورد وه رده گرن تا ده وڵه تي وه ک ئێراق بکه نه ده وڵه تي بچووک و کۆنترۆڵ و گه يشتن به ئارمانجه ژئۆپۆلتيکه کانيان گه ره نتي بکه ن. کاتێک که وڵاته کان ببنه ده وڵه تۆک ئاسانتر بۆ ده ره وه داگيرده کرێت. دابه شکردن کرده وه ي وڵاتاني زلھێز و داگيرکه ره به مه به ستي دزه و کاريگه ري له وڵاته بچووکانه دا.

ئۆپۆرتۆنيسته چه په کان يا شۆڕشگێڕه راستييه کان؟

دانيل شور شرۆڤه کاري سه ره کي که ناڵي ئن.پي.ئار پێي وايه کورداني ئێراق رابردوويه کي درێژيان ھه يه که بوونه ته دارده ستي زلھێزه کان. ئێستا له نێوان ئه مريکا و ئێران له خۆرھه ڵاتي ناوه ڕاست سه رقاڵي ده سه ڵاتدارين. له ساڵي 1973 ريچارد نيکسۆن سه رۆک کۆمار و ھێنري که يسه نجه ر وه زيري ده ره وه ي ئه مريکا فه رمانيان دا به سيا تا له باکووري ئێراق شوڕشي کوردان له دژي سه دام ھان بدات. کاتێک که ئێران و ئێراق کێشه کاني خۆيان چاره سه رکرد ئه وکات سيا کورده کاني به ته نيا ھێشته وه. سه يرئه وه يه که وادياره ئه م کوردانه شتان له بيرده که ن و دووباره له گه ڵ واشنگتۆن ھاوکاري ده که ن واته وڵاتێک که زۆرجار له پێناو به رژه وه ندي خۆيدا به کاري ھێناوه.

له شه ڕي که نداو دا به ھۆي ده گيرکردني کوه يت له لايه ن ئێراقه وه له ساڵي 1990 جۆرج بۆشي باوک سه رۆک کۆماري ئه مريکا داواي له کورده کان له باکوور و شيعه کان له باشوور کرد تا له دژي سه دام ھه ستن. سه ربازاني ئه مريکا که له شه ڕدا سه رکه وتبوون رێگايان به سه دام دا تا به کۆپته ري شه ڕ کورده کان و شيعيه کان بۆردمان بکات و سه دانيان لێ بکوژێت. به س به گوشاره کاني راي گشتي ئه مريکا بوو که له ناوچه کاني باکوور و باشوور ناوچه ي فڕيني قه ده خه کراوي راگه ياند.

وه فاداري کوردان بۆ ئه مريکا زۆر گران و قورس بووه  بۆيان و له سه ربنه ماي جۆرێک خۆ به زلبينين بوو که ده وڵه تي بۆش به کورداني ئێراق که ئۆتۆنۆميان وه رگرتبوو ده يگووت پێويسته ره قيبي ئێران بن که له به رانبه ر ئه مريکايه و له گه ڵ وڵاتاني ديکه چۆن په يوه نديه کيان ھه بێت. به ڵام واديار کورده کان ده يانه وێت له ناکۆکي نێوان ئه م دووانه سوود وه ربگرن.

ئه ندروئکسوم به رپرسێکي گه ره ي پێشوي سياسه ته کاني رۆژھه ڵاتي ناوين له پێنتاگۆن که پێشتر رێنجري سوپاي ئه مريکا بوو ده ڵێت: ئه م بڕياره که چه ک بدرێت به رێکخراوێکي تێرۆريستي که چه ندين ده ھه يه له گه ڵ تورکيا شه ڕ ده کات له وانه يه په يوه نديه کاني تورکيا و ئه مريکا له ژێرکاريگه ري خۆيدا بگرێت. ده وڵه تي تورکيا ساڵانێکه سووره له سه ر ئه وه ي ئه وانه ي له سوريان له گه ڵ په که که په يوه ندي نێزيکيان ھه يه که گرووپێکي جياخوازن و تێرۆريستن ئه م گرووپه له ليستي تێرۆري ئه مريکا و تورکيا و يه کێتي ئه ورووپادايه.

مليۆنێک و 200 ھه زار کورد له سه ربنه ماي به رنامه ي رێک وپێک و داڕژراوي ناتۆ و ھاوپه يمانه کاني له که ناره کاني که نداو سوريايان به جێھێشت. له شه ش ساڵي رابردوودا ئه وه نده ش بۆ ئه ڵمانيا په نابه ر بوونه. گرنگ ئه وه ي نێوان ئه و کوردانه ي که له گه ڵ وڵاته کانياندا تێکه ڵ بوونه و ده وڵه تي سه ربه خۆ ره ت ده که نه وه و له گه ڵ ئه وانه ي که تينووي ده سه ڵات و کورسين و له گه ڵ زلھێزان ھاوکاري ده که ن بۆ رواندنه وه ي ئاسايش له ناوچه که جياوازي دابنيێين. ھه ندێک له کورده کان به تايبه ت ئه وانه ي ده ميشق و ئه و ناوچانه ي که له ژێرچاودێري کورده کاندا نييه وه فادارن به ده وڵه ت و له ساڵي 2014 ده نگيان به به شارئه سه د دا. له م ھه ڵبژاردنه ي ئازاد و ديمۆکراتيکدا ئه سه د %88.7 ده نگه کاني به ده ست ھێنا و دوو ره قيبه که ي به جێھێشت. له سه ره تاي قه يراني سوريا ھه ندێک کورديش بوون که له سوپاي سوريا خزمه تيان ده کرد له باشووري ئه م وڵاته. به ڵام له باکووري سوريا ژماره يه کي زۆر کورد ته ڤلي ھێزه کاني سورياي ديمۆکراتيک به رێبه ري ئه مريکا بوون که ماف و چه کي بۆيان دابين ده کرد و په روه رده ي ده کردن.. خه ڵکي سوري کورده کان وه ک برايه ک ده زانن که وه فادارماون به سوريا و باسي خيانه تي ھه ندێک له کورده کان له م بابه ته دا ناگونجێت. ھاوپه يماني سست گرووپه شۆڕشگێڕه کاني وه ک ھێزه کاني سورياي ديمۆکراتيکي به سه رۆکايه تي په که که له لايه ن ئه مريکاوه پڕچه ک کردووه  و په روه رده ي کردوون. ئه م گرووپه له شه ڕي ره قه شدا ھه بوو.

درێژه ي ھه يه ….

نووسه ر: سارا عابد

سه رچاوه: https://www.mintpressnews.com

احزاب کردی سلاح آمریکا برای بی ثبات سازی گسترده خاورمیانه (قسمت اول)

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


قالب وردپرسدانلود رایگان قالب وردپرسپوسته خبری ایرانیقالب مجله خبریطراحی سایتپوسته وردپرسکلکسیون طراحی