رێبازي تايبه ت بۆ خۆ به ره وا پيشان دايني باڵي په که که له سوريا(په يه ده)

باڵي په که که له سوريا ناسراو به په يه ده دواي لاداني کێشه سه ره کيه کان، تێده کۆشێت ده وڵێتێک له ناوچه کوردنشينه کاندا دابمه زرێنێت. په که که له سه ره تاي ساڵي 2014 سێ کانتۆني به نێوه کاني عه فرين و جێزيره و کوباني له باکووري سوريا دامه زراند. 9 مانگ دواي ئه وه داعش کوباني داگيرکرد. له شه ڕي نێوان داعش و په يه ده دا، کراسێک بۆ په يه ده دورێندرا که به ره وا پيشاني بده ن و ئه مه به يارمه تي ميدياکاني نێوده وڵه تي کرا.

ھێرشه کاني داعش بۆ کوباني بووه مانشێتي سه ره کي ھه واڵه نێوده وڵتيه کان و په يامنێراني ده ره کي به مه به ستي بازارگه رمي ئه م گرووپه تێرۆريستيه رۆيشتنه کوباني. بۆيه په يه ده وه ک قاره مان پيشان درا که خه ڵکه که ي پاراستووه له به رانبه رھێرشه کاني داعشه وه. دواي ئه وه وڵاتانێک يارمه تي زۆري په که که يان دا. له وکاته وه واشنگتۆن بوو به گه وره وفه رمانده ي په که که له سوريا. به رپرساني ئه مريکا سه ره تا گرووپێکيان به نێوي گه رده لوولي فورات به يه کگرتني يه په گه و چه ندگرووپێکي ديکه ي چه کدار دامه زراند و دواترکردي به ھێزه کاني سورياي دێمۆکراتيک.

دواي ئازادکردني کوباني بارھه ڵگرێکي زۆر چه ک و ته قه مه ني بۆ ھێزه کاني سورياي دێمۆکراتيک ھه نێردرا. باڵي چه کداري په که که له سوريا به نێوي يه په گه کۆڵه که ي سه ره کي ئه م ھێزه يه و ھه موو مکانيزمه کانيش له ده ستي په که که دايه . ئه م يارمه تيانه له رێگاي ناوه ندێکي ئه مريکيه وه له ره مێلان رێکخرا.

دواي يارمه تيه سه ربازيه کاني ئه مريکا بۆ په که که که تائه وکات يه په گه به چه کي سووکه وه کۆتنرۆڵي ئه و ناوچانه ي ده کرد به ره و سوپايه کي رێک و پێک ھان دا. دواي کوباني گرێ سپي کرا به ئارمانج که له ده ست داعش رزگاربکرێت. دواي شه ڕێکي قورس داعش شاره که ي چۆڵ کرد به ڵام شه وه ي نوێ بۆ خه ڵک ھاته ئاراوه. خه ڵک که دووساڵ له ژێر سته مي داعشدا بوون ناچارکران گونده کانيان چۆڵ بکه ن. رۆژي 23ي ژوئه ني 2015 سه رچاوه يه کي ئه م بابه ته که ماڵباتي له گرێ سپي ده ژين ئه م نووسراوه يه ھه نارد:« ئه نداماني په که که خه ڵکي گوندي حه مام که تورکمانن کۆکردووته وه و ھه ڕه شه يان لێکردوون که ئه وه ێ ناوچه يه کي سه ربازيه و ئه گه رله وێ نه ڕۆن له ئه مريکا داواده که ين که وه ک ئه نداماني داعش بۆردمانتان بکه ن. ئێستا ھه ندێکيان له ترسا ئه و گونده يان چۆڵ کردووه.

ئه و ماڵباتانه ي که نه ڕۆيشتن ئه م ڕۆژه که وه ده رکران زۆربه يان ئێستا له نێو که مپه کاندا ده ژين. دواي ئه م رووداو خه ڵکێکي زۆر ئه م بابه ته يان وروژاند. په که که و په يه ده له گه ڵ ئه مريکا له گرێ سپي تاواني دژه مرۆيان ئه نجام دا. له گوندي حه مام که بنکه کاني داعش 30 کيلۆمه تر لێوه دوور بوون 20 ھه زار تورکماني سوري به م شێوه يه کۆچبه رکران.

په يه ده دمۆگرافي ناوچه که ي گۆڕيوه

دواي ئه وه سه دان ھاوڵاتي سوريا له رێگاي زۆره وه له شاري مه نبج، دێره زوور و ره قا به زۆر کۆچبه رکران و به پشتيواني ھێزه کاني ئه مريکا که وته ژێررکێفي په که که و په يه ده وه. ھه مووي ئه مانه له پێش چاوي ئه مريکا رووي دا. ئه م گرووپه به مه به ستي قايمکردني شوێن پێي دمۆگرافي ناوچه که ي گۆڕي. ئه وانه ئاژه ڵداربوون ئاژه ڵه کانيان له کيس چوو و باخ و مه زرايان ئاگرتێبه ردا. ئه وانه ي که ناوچه که يان چۆڵ نه کرد په که که منداڵه کاني به زۆر بردن بۆ شه ڕکردن. زۆربه يان بۆ ئه مه ھه ڵھاتن.

شاري گرێ ره فعه ت سه ر به عزاز له باشوري سنووره کاني تورکيا يه کێک له وناوچه ئستراتژيانه بوو که به زۆر کۆچيان پێکرا. په يه ده ئه وشاره ي خسته چه مبه ره وه و داگيري کرد. شه ڕکه راني ئه سه د له وشاره که بينيان رێگايه کيان بۆ نه ماوه ته وه شاره که يان جێھێشت بۆ په يه ده بۆ ئه وه خه ڵک رزگاربکه ن. په يه ده 25 ھه زار خه ڵکي ناچارکرد ئه و ناوچه يه به جێ بھێڵن و ئێستا بۆته شاري مه يته کان.

په که که له ھێرشه کاني داعش بۆ سه رکوباني وه ک بانگه شه که ڵکي وه رگرت و به مه به ستي کۆنترۆڵي کورده کان که ڵکي لێوه رگرت. په که که کورده ئيزيديه کاني ناچار کرد ببن به ئه ندامي و ته نانه ت له ده رکردني داعِش له شه نگال په که که ھيچ کارێکي نه کرد. ژنه کاني به نێوي يه کينه کاني ژناني ئيزدي رێکخست و زۆرێک له و ئيزديانه ي له رێگاي ره بێعه وه بردبوو بۆ قامشلوو تا په روه رده يان بکات. دواي ته واوبووني په روه رده ده گێڕدرانه وه بۆ شه نگال.

بێگۆمان کوشتن و تاوان له دژي خه ڵک به ده ستي په که که  و په يه ده به س ئه مانه نيين. ئه نجوومه ني خۆجێي سوري راپۆرتيێکي له مباره وه وه شاندووه که تێدا ھاتووه  ژماره ي ئه وسوريانه له دێره زوور و ره ق و قامشلوو و شه داد و رمێلان و قه‌حتانيه و تل براک دوورخراوبه ته وه و کۆچبه رکراوه ن زياترله 2مليۆن که سن. به س عاره ب نين به ڵکوو تورکمان و کورد و ئاشوريشي لێيه. ئه و خه ڵک له مه رجێکي زۆر نه له باردا ده ژين و له ئاره زووي گه ڕانه وه ن بۆ ماڵي خۆيان.

نووسه ر: جيھاد ئارپاچيک

سه رچاوه: https://thenewturkey.org

په که که و سياسه تي کۆچي زۆره ملێ له سوريا(به شي يه که م)

 

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


قالب وردپرسدانلود رایگان قالب وردپرسپوسته خبری ایرانیقالب مجله خبریطراحی سایتپوسته وردپرسکلکسیون طراحی